Naamloos.001De Muziek: Een groots en meeslepend, romantisch thema zwelt aan – wat is het ook alweer?

Het Beeld: twee mensen bewegen dansend door een – wat is het – een schoollokaal? Zij leidt en hij volgt. Zij suggereert sierlijk een beweging, een flow, en hij volgt haar; wat onzeker en voorzichtig, maar toch op zijn manier.

Zij is Joke Bos, van wie ik vanmiddag college had op de Haagse Hogeschool in Delft, waar ik de minor Psychogeriatrie volg. Joke is medeoprichter en coördinator van het Amsterdamse Ontmoetingscentrum De Pijp waar mensen met dementie en hun mantelzorgers worden ondersteund.

Ze liet aan het einde van haar betoog (“Omgaan met mensen met dementie – Kunst of Kunde?”) wat opnames zien waarin ze mensen met dementie aanspoort tot dansen. En met ontroerend resultaat. Je zag bewoners zwieren, zwaaien, lachen en ja werkelijk improviseren met de dansconstanten van “tijd, kracht en ruimte” (in de woorden van Joke).

Maar het was de laatste opname die me het meeste raakte en dat komt natuurlijk, zoals altijd bij mij, door de muziek. Als ik dat oppik, volgt de rest ook vanzelf. Ik wist trouwens nog steeds niet wat het ook alweer was wat ik hoorde. Maar het had wel wat.

Joke maakt diepe uitnodigende zwaaibewegingen en de man doet haar na, maar toch ook weer niet. Hij maakt zich regelmatig los uit die ritmiek, en begint z’n eigen sierdans. En dit was een man met een diepgevorderde (Frontotemporale) dementie, die normaal zo strak als een speer stond en zich de hele dag afvroeg wanneer hij weer een sigaretje mocht roken. Kreeg er tranen van in m’n ogen.

Verrek, natuurlijk, het was dat thema uit die Britse televisie serie, de Onedin Line! (oftewel: het adagio uit “Spartacus”, van Aram Khachaturian). Eigenlijk een perfecte track om de sfeer te zetten.  Natuurlijk, het zwiert, het is melodieus maar ook: iedereen van 55-plus kan zich, in theorie, deze muziek herinneren. Ga maar na: de Britse TV serie was in Nederland immens populair zo tussen 1972-1980, en iedereen keek, van jong tot oud, dus dan heb je nogal een vrij grote kans dat de huidige populatie van mensen met dementie dit heb meegekregen, al was het maar onbewust.

Kies de juiste muziek en de rest (de dans, het gesprek, de emotie) komt vanzelf. En hoe Joke haar muzikale keuzes maakte? “Gewoon, wat ik zelf leuke muziek vind.” Inderdaad. Als zij happy is heb je een grotere kans dat de rest volgt.

P.S. Joke Bos is fysiotherapeut en psychomotorisch therapeut, en sinds 1993 programmacoordinator van het Amsterdams Ontmoetings Centrum (AOC) in de Pijp. Meer over Joke Bos en haar bijzondere werkwijze, zie deze pagina op IDé (Innovatiekring Dementie).

Khachaturian+-+Spartacus+-+LP+RECORD-483273P.S.2 Voor de muziektrivia fans onder u: de muziek die onder Onedin Line staat is een Decca opname uit 1962 van het Vienna Philharmonic Orchestra o.l.v. Aram Khachaturian, een Armeense componist en cellist die het stuk in 1955 schreef als onderdeel van de 2e Suite uit het ballet “Spartacus” (“Adagio of Spartacus and Phrygia”). De opname valt hier op YouTube te beluisteren. Khachaturian componeerde ook het woeste “Sabre Dance” dat in 1968 in de popmuziek belande via een rock ’n roll/surf cover van het eerste bandje van Dave Edmunds, Love Sculpture. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *