Dementie is de grootste zorguitdaging voor de toekomst. Op dit moment zijn er naar schatting 250.000 mensen met dementie in in Nederland. Door de vergrijzing is de verwachting dat dit aantal naar een half miljoen zal groeien in 2050 en de kans dat iemand dementie krijgt is op dit moment één op vijf.

De ziekte maakt iemand uiteindelijk volledig afhankelijk van de zorg van anderen. Door de afnemende geheugenfuncties bij de dementerende is het vaak lastig om precies te bepalen waar de preciese levensbehoeften van de persoon liggen. Ook is directe communicatie lastig en vertonen mensen met dementie vaak negatief gedrag jegens de direct betrokkenen.

Muziek heeft als geen ander medium het vermogen om de communicatie op gang te brengen en het levensgeluk te verhogen. Bezig zijn met muziek maakt mensen alert, wakker en beter benaderbaar. Het geeft ze eigenwaarde, het biedt troost en verstrooing. En nog belangrijker – het wakkert het bewustzijn weer aan en doet de herinneringen aan vroeger herleven.

Het is een vaak voorkomend fenomeen in verzorgingstehuizen: overdag staat in de huiskamer Radio 538 of Sky Radio zacht spinnend op de achtergrond aan en ‘s avonds bij de koffie kan er een CD-tje worden opgezet. Er is keuze uit een CD met muziek van Willeke Alberti, André Rieu of een Kruidvat CD met wat klassieke muziek. Het personeel heeft niet de tijd of de expertise om de kwaliteit van het muzikale aanbod te verhogen en dus luistert iedereen naar dezelfde gemene deler.

En dat is doodzonde. Juist het gericht laten luisteren en beleven van muziek kan een helende werking hebben en ons uiteindelijk meer inzicht geven in de drijfveren en behoeftes van de persoon.

vierkant - zo houdenMaar welke muziek is geschikt? Hoe bepaal je wat iemand’s hart sneller doet tikken? “De Soundtrack van je Leven” is een door Machgiel Bakker ontwikkelde dienst die muziek op maat kan leveren en meehelpt aan het verbeteren van de levenskwaliteit van mensen met dementie. Het laat mensen luisteren naar ‘relevante’ muziek – muziek die nauw aansluit bij de persoonlijke levensgeschiedenis – en heeft zich als doel gesteld om de levenskwaliteit van mensen met dementie te verbeteren. In samenspraak met de directe familie en verplegend personeel tracht het aanknopingspunten te vinden en die uit te bouwen tot een volwaardige CD met persoonlijke muzikale hoogtepunten.

In een aantal sessies  – die meteen al een therapeutische werking kunnen hebben – proberen we er achter komen waar precies de muzikale voorkeuren liggen. Vervolgens wordt er een blauwdruk van iemand’s muzikale leven gemaakt door het bieden van een op maat gemaakte CD die in de toekomst verdieping, rust en troost kan bieden. Muziek op maat – voor nu en in de toekomst.

Werkwijze & Methodiek

Het is de verwachting dat het aantal mensen die leiden aan dementie in de toekomst explosief zal gaan groeien. Op maat gerichte zorg wordt daarin steeds belangrijker. Wat is iemands levensverhaal? Wat is zijn/haar achtergrond en welk type zorg kan daarop aansluiten?

Het belang van muziek in het maken van een dergelijke analyse mag niet onderschat worden. Juist muziek heeft als unieke werking dat het belangrijke gebeurtenissen, gevoelens en gedachtengoed documenteert en opslaat in het lange-termijn geheugen (dat, in tegenstelling tot het korte termijn geheugen, nog wel voldoende functioneert). En door het opnieuw laten horen van de (juiste) muziek van vroeger kunnen die gevoelens en gebeurtenissen weer naar boven komen en ontstaat er verdieping en contact.

Maar hoe vind je de juiste liedjes? Uitgaan van iemands leeftijd en terugrekenen naar z’n jeugd werkt niet. Enerzijds zijn de 40- en 50-er jaren qua muziek slecht gedocumenteerd of clichématig door platenmaatschappijen gecompileerd, maar anderzijds ontkent het de individuele smaak. Niet iedereen vond de Ramblers vroeger goed; er waren er velen die bijvoorbeeld naar de exotische Zuid-Amerikaanse klanken van Maria Zamora luisterden, maar wie kent haar hedentendage nog?

easelly_visual-1“De Soundtrack van je Leven” maakt gebruik van een unieke, door De Zaak Bakker ontwikkelde, methodiek van ‘metadateren’ (het rubriceren van muziek informatie). Het hanteert een breed scala aan categoriën die aan liedjes en artiesten geplakt worden. Behalve de gebruikelijke categoriën – artiest, titel, jaartal, componist, genre e.d. – worden er meer subjectieve kenmerken toegekend zoals de psychologische effecten die bepaalde muziek kan oproepen (vrolijk, melancholisch, verdrietig), geo-locaties (muziek gemaakt in een bepaalde omgeving, bijv. streektaalmuziek, theatermuziek, kerkmuziek), muziek gebruikt in films, radioprogramma’s en reclames, muziek die over specifieke onderwerpen gaat (auto’s, bloemen, kinderen etc.) of specifieke geluiden herbergt (vogels, lachen, fluiten, treinen etc.).

Door deze manier van (associatief) rubriceren wordt het nog eenvoudiger om de juiste muziek aan de betrokken dementerende te koppelen. De Zaak Bakker inventariseert met de familie zoveel mogelijk het levensverhaal van de patient en probeert daar passende muziek bij te vinden.

“De Soundtrack van je Leven” kan op een aantal manieren worden ingevuld:

  • Als ‘muziektherapie’ – via een aantal sessies komen we achter de favoriete liedjes en muziekgenres van de betrokkene. Naarmate het muzikale beeld scherper wordt, zullen de sessies steeds aangenamer worden. Immers: er wordt enkel op maat gesneden muziek gedraaid die aansluit bij de directe belevenis. Elke sessie duurt 60 minuten en kost € 50.
  • U kunt na een aantal sessies ook besluiten om de hoogtepunten te documenteren op een CD. Extra kosten: € 25; dit is inclusief materiaalkosten en de verplichte afdracht van royalties aan auteursrechtenorganisaties (o.a. Buma Stemra).
  • Ook is het mogelijk om groepsessies te boeken. Indien mogelijk gaan we uit van de favoriete muziek van de groepsleden (liefst a.d.h.v. aanwijzingen van het verplegend personeel) – zo niet, dan proberen we d.m.v. trial-and-error het juiste muziekspoor te vinden. Hierbij moet het niveau van de individuele groepsleden wel wat hoger liggen dan in bovenstaande gevallen. Maximale groepsgrootte: 10 personen; € 15 p.p.

U kunt uw keuzes vooraf kenbaar maken door gebruik te maken van de “De Genre Stamboom” – een overzicht met muziekgenres en bijbehorende artiesten en/of liedjes. Voor meer informatie over music-tagging, De Genre Stamboom en de door De Zaak Bakker gehanteerde methode, klik hier.

De Soundtrack van je Leven is opgezet in nauwe samenwerking met het Lectoraat Psychogeriatrie van De Haagse Hogeschool. 

4 Comments

  • Wil graag op de hoogte gehouden worden over deze mooie projecten! Kom hier net te laat achter maar het zou ook zeer interessant kunnen zijn voor mij vriend die licht autisch is en onze relatie veel met muziek verbindt!
    Grtjs Marlinda

    • Hallo Miranda,

      Dank voor je mail. Zodra de onderzoeksresultaten van de Haagse Hoge School binnen zijn, krijg je bericht van mij.
      Wat voor ’n soort muziek houdt je vriend (of jullie beiden) van?

      Met vriendelijke groet
      Machgiel Bakker

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *